Τουρκική οικονομία: Στη δύνη της κατάρρευσης ή της ανέλπιστης ανόρθωσης…;

Τουρκία
Μοιραστείτε το:

Δύο διαφορετικά άρθρα για την τουρκική οικονομία, που  σίγουρα βρίσκεται σε πολύ μεγάλη κρίση… Το ένα  αναφέρει τις προβλέψεις τριών  διεθνών χρηματοπιστωτικών οίκων για την τουρκική οικονομία και την αναπόφευξτη πορεία της προς την καταστροφή, ενώ το δεύτερο παραθέτει απόψεις γιατί  δεν πρόκειται αυτή να καταρρεύσει αλλά αντίθετα θα πάρει αναπτυξιακή πορεία…

Διαβάστε και κρίντε μόνοι σας του τι μέλλεσθαι γενάσθαι…

—————–

Τουρκική οικονομία: Προβλέψεις από τρεις διεθνείς οίκους

Αν και με την είσοδο στο νέο έτος ο Τούρκος πρόεδρος επιδίδεται σε φρενήρεις διπλωματικές κινήσεις κα πρωτοβουλίες, δεν συγκινεί ιδιαίτερα τους μεγάλους χρηματοοικονομικούς οίκους, που διαβλέπουν επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στην χώρα του. Στην δημοσιευμένη έκθεσή του για τις εξελίξεις στην τουρκική οικονομία κατά το 2022, ο γιγαντιαίος χρηματοπιστωτικός όμιλος της J. P. Morgan, επικεντρώνεται στον πληθωρισμό.

του  Γιώργου Ηλιόπουλου

Σύμφωνα με τους αναλυτές του, ο σχετικός δείκτης από το 36,1% του Δεκεμβρίου θα διαμορφωθεί στο 55% τον Μάϊο (με βάση τον τρόπο υπολογισμού του από το Τουρκικό Στατιστικό Ινστιτούτο), για να αποκλιμακωθεί προς το 35% κατά τα τέλη του έτους, με πιθανή περαιτέρω υποχώρησή του στο 15% κατά το 2023. Οι προβλέψεις πάντως εξαρτώνται και από τα αποτελέσματα των εκλογών του Ιουνίου του 2023, αλλά και από την πιθανότητα διακοπής της πολιτικής χαλάρωσης στον χρηματοοικονομικό τομέα από τις αρχές του 2023.

Ο όμιλος υποστηρίζει πως δεν υπάρχει καμία ένδειξη υπαναχώρησης των εμπνευστών της αλλοπρόσαλλης νομισματικής πολιτικής και κατά συνέπεια οι προσεχείς μήνες του 2022 θα επιδεινώσουν την κατάσταση. Αν και η Kεντρική Tράπεζα έχει περιέλθει σε δεινή θέση, με συνέπεια η περαιτέρω χαλάρωση να φαντάζει πρακτικά αδύνατη, ίσως υπάρξει συντονισμένη προσπάθεια για αύξηση των χορηγήσεων και κάποια ευελιξία στο χρηματοοικονομικό πεδίο.

Σε αντίθεση με την J. P. Morgan ο διεθνής χρηματοπιστωτικός οίκος της Βρετανίας Standard Chartered με περισσότερα από 1.200 υποκαταστήματα ανά την υδρόγειο, σε 70 χώρες και 87.000 προσωπικό, επικεντρώνεται στο τουρκικό νόμισμα. Ο οίκος εκτιμά πως η τουρκική λίρα θα υποχωρήσει στο 20:1 προς το αμερικανικό δολάριο, οπότε με βάση τις τρέχουσες ισοτιμίες θα κινηθεί προς το 23:1 σε σχέση με το ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα κατά τα τέλη του 2022. Οι ειδικοί αναλυτές του αναθεωρούν την προηγούμενη πρόβλεψή τους του 12:1, επικαλούμενοι δομικό χάσμα που προκαλείται από τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και την αλλοπρόσαλλη νομισματική πολιτική του καθεστώτος Ερντογάν.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο οίκος συγκεντρώνει το 90% των κερδών του από την Μέση Ανατολή, την Ασία και την Αφρική, δεδομένο που επιβεβαιώνει την εξειδίκευσή του στις αναδυόμενες αγορές. Οι εκτιμήσεις για το 2023 προειδοποιούν για περαιτέρω καθίζηση στο 28:1 σε σχέση με το αμερικανικό δολάριο, οπότε με βάση την τρέχουσα ισοτιμία αναμένεται να διαμορφωθεί μία σχέση της τάξης του 32:1 προς το ευρωπαϊκό κοινό νόμισμα.

Τουρκική οικονομία και συνάλλαγμα

Ο Standard Chartered υποστηρίζει πως η εισαγωγή των μέτρων προστασίας των καταθέσεων που εγκαινιάζονται στις 20 Δεκεμβρίου του 2021, δεν αναστέλλουν την δολαριοποίηση της οικονομίας και απειλούν την ήδη δυσχερή οικονομική κατάσταση του τουρκικού δημοσίου. Σχεδόν τα δύο τρίτα των καταθέσεων στην Τουρκία αποτελούνται από ξένο σκληρό συνάλλαγμα (κυρίως αμερικανικά δολλάρια), αλλά παρά τα νέα μέτρα, έως τα μέσα Ιανουαρίου μόλις $9,7 δισεκατομμύρια μετατρέπονται σε τουρκικές λίρες, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών Nureddin Nebati.

Το ποσόν αντιπροσωπεύει μόνον το 2,4% των συνολικών καταθέσεων στην χώρα και η κυβέρνηση δηλώνει πως το 15% των μετατροπών προέρχεται από καταθέσεις εξωτερικού σε συνάλλαγμα, αντιπροσωπεύοντας ένα ποσόν της τάξης των $1,45 δισεκατομμυρίων, σε ένα σύνολο της τάξης των $260 δισεκατομμυρίων των καταθέσεων σε συνάλλαγμα στην Τουρκία.

Ο οίκος προειδοποιεί πως η κυβέρνηση μελετά την μείωση του χρόνου προστασίας σε ένα μήνα από ένα τρίμηνο, γεγονός που εάν συμβεί θα πλήξει το νόμισμα στις αγορές συναλλάγματος. Στον τομέα της νομισματικής πολιτικής εκτιμάται πως δεν πρόκειται να ανασταλεί η πολιτική της επέκτασης, αλλά η πιθανότητα αιφνιδιαστικής προκήρυξης πρόωρων προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών θα επιφέρει νέα πλήγματα στις ισοτιμίες του τουρκικού νομίσματος.

Λανθασμένες οικονομικές πολιτικές

Η γνωστή μεγάλη αμερικανική τράπεζα Bank of America, διαβλέπει πως το σχέδιο προστασίας των καταθέσεων που προέρχονται από μετατροπές συναλλάγματος στο εθνικό νόμισμα, δεν είναι οικονομικά βιώσιμο και δεν επιλύει τα προβλήματα που προκαλούνται στην οικονομική δραστηριότητα από τα πραγματικά επιτόκια που φθάνουν το –22%. Οι κεφαλαιακές ενισχύσεις στις τράπεζες υπό τον έλεγχο του δημοσίου και η αύξηση των χορηγήσεων με μοχλό το Ταμείο Εγγύησης Πιστώσεων (Credit Guarantee Fund-KGF), αναμένεται να αυξήσουν τις υποτιμητικές πιέσεις στην τουρκική λίρα, λόγω των πιστωτικών επεκτάσεων.

Η τράπεζα εκτιμά πως το καθεστώς Ερντογάν ίσως αποφασίσει να προχωρήσει σε μειώσεις των φόρων προστιθέμενης αξίας στις πωλήσεις (ΦΠΑ), με στόχο την επιβράδυνση του πληθωρισμού. Όμως αυτού του τύπου φορολογικά μέτρα θα προσθέσουν νέα μεγάλα οικονομικά βάρη και δεν πρόκειται να σημειώσουν κάποια σημαντική θετική επίδραση στις τιμές, που εξαρτώνται άμεσα από τις ισοτιμίες. Από την άλλη πλευρά ο δείκτης του πληθωρισμού (με βάση τον τρόπο υπολογισμού του από το Τουρκικό Στατιστικό Ινστιτούτο), θα κινηθεί κατά μέσο όρο στο 52,6% το 2022, για να αποκλιμακωθεί προς το 40% στα τέλη του έτους.

Η τράπεζα προειδοποιεί πως το σχέδιο προστασίας των καταθέσεων, δεν πρόκειται να αποδώσει καρπούς και σε περίπτωση νέων ισχυρών καθοδικών κινήσεων της ισοτιμίας του εθνικού νομίσματος στις αγορές συναλλάγματος, θα αποδειχθεί πρακτικά μη βιώσιμο. Η εύθραυστη οικονομία της χώρας προλειαίνει το έδαφος για νέα οικονομικά δεινά που θα πλήξουν το δημόσιο, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές κατά το 2022.

Έλλειμμα προϋπολογισμού

Η Bank of America επισημαίνει πως το έλλειμμα του προϋπολογισμού για τον Δεκέμβριο που φθάνει τα $10,9 δισεκατομμύρια και διαμορφώνεται σε υπερτριπλάσια επίπεδα σε σχέση με το ανάλογο του Δεκεμβρίου του 2020. Η αρνητική εξέλιξη διευρύνει το έλλειμμα του δωδεκαμήνου στα $14,5 δισεκατομμύρια και οφείλεται κυρίως στην απότομη υποτίμηση του νομίσματος κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2021. Σε ποσοστό ελαφρά ανώτερο του 40% το έλλειμμα οφείλεται στις εισαγωγές φυσικού αερίου από την κρατική εταιρεία διαχείρισης και διανομής BOTAŞ.

Τα προβλήματα της οικονομίας ανακλώνται στις διακυμάνσεις των ισοτιμιών του νομίσματος στις αγορές συναλλάγματος, όπου παρά την νέα ανακοίνωση για σύναψη συμβολαίων ανταλλαγής χρέους σε συνάλλαγμα (Forex Swaps) ύψους $5 δισεκατομμυρίων με τα Εμιράτα, στα εθνικά νομίσματα των δύο χωρών, δεν παρατηρείται καμμία σημαντική θετική αντίδραση. Συνολικά η Τουρκία έχει συνάψει συμβόλαια ανταλλαγής χρέους σε συνάλλαγμα ύψους $23 δισεκατομμυρίων με το Κατάρ, την Κίνα και την Νότιο Κορέα, αλλά τα καθαρά αποθέματα της κεντρικής τράπεζας, χωρίς τα συμβόλαια και τις λοιπές υποχρεώσεις, διαμορφώνονται στα -$57 δισεκατομμύρια.

———————-

Η άλλη (αντίθετη) άποψη για την Τουρκική Οικονομία

Όσα δεν γράφουν για την τουρκική οικονομία – Γιατί δεν θα καταρρεύσει

Το καλοκαίρι του 2018 η Τουρκία είχε χτυπηθεί αλύπητα από στασιμοπληθωρισμό. Από τότε, μια στρατιά αναλυτών έχουν μεταβληθεί σε “Νοστράδαμους”, οι οποίοι κάθε τρεις και λίγο προβλέπουν ότι η τουρκική οικονομία καταρρέει. Βρισκόμαστε ήδη στον πέμπτο χρόνο των “προφητειών” που δεν λένε να εκπληρωθούν. Πριν μερικούς μήνες μάλιστα, με άρθρο μου στο SLpress.gr, αναρωτήθηκα «πόσα χρόνια ρέπει να περιμένουμε ακόμα, ώστε να πεθάνει ο Ερντογάν ή να πτωχεύσει η Τουρκία», προκειμένου να δώσουμε συγχαρητήρια στους προφήτες;

του  Γιώργου Αδαλή

Θα ήμουν ιδιαίτερα ευτυχής αν ο Ερντογάν κατάφερνε να πτωχεύσει την χώρα του που επιβουλεύεται τον Ελληνισμό. Επικρίνω τον Ερντογάν από το 2003, όταν τον περιέγραφαν σαν “περιστέρι” και φιλέλληνα με ποντιακή καταγωγή! Αλλά εδώ και πέντε χρόνια οι πάλαι ποτέ θαυμαστές του αρέσκονται να τον παρουσιάζουν σαν ετοιμοθάνατο και την Τουρκία σαν πτωχευμένη!

Γιατί άραγε οι Δυτικοί αναλυτές πέφτουν έξω; Ο κυριότερος λόγος είναι ότι προσπαθούν να ερμηνεύσουν την τουρκική οικονομία με οδηγό τα εγχειρίδια του καλού οικονομολόγου. Να ερμηνεύσουν καταστάσεις, χωρίς να γνωρίζουν την καθημερινότητα στην Τουρκία. Η άγνοια τους για το τι συμβαίνει στην ιδιότυπη τουρκική οικονομία τους κάνει να πιστεύουν ότι εφόσον ο Ερντογάν καταπατά οικονομικούς κανόνες, τότε οδηγεί στην πτώχευση.

Στην Ελλάδα όμως συμβαίνουν και περίεργα πράγματα που δεν οφείλονται στην άγνοια για την τουρκική οικονομία, για τη συμπεριφορά των επιχειρηματιών και των νοικοκυριών. Για παράδειγμα, από τον Σεπτέμβριο 2021 που άρχισε πάλι η τουρκική λίρα να κατρακυλά, οι Έλληνες αναλυτές προαναγγέλλουν την πτώχευση. Κι όταν η ισοτιμία της λίρας κόντεψε να πάει 20:1 δολάρια ήταν σχεδόν βέβαιοι ότι η Τουρκία πτωχεύει από μέρα σε μέρα.

Τουρκική οικονομία: Οι δύο όψεις

Όταν ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο η πτώση της λίρας, ο χρηματιστηριακός δείκτης Borsa βρισκόταν στις 1.350 μονάδες και η λίρα λίγο κάτω από τα 10:1 δολάρια. Οι αναλύσεις των οικονομολόγων και τραπεζιτών στην Ελλάδα προφήτευαν καταστροφή. Και τα Μίντια, ενώ υπερπρόβαλαν την πτώση της λίρας, δεν έγραψαν ούτε μονόστηλο για το ράλι στο τουρκικό χρηματιστήριο: από τις 1.350 μονάδες κατέληξε τον Δεκέμβριο στις 2.450 μονάδες!

Ελάχιστα είναι και τα άρθρα για τις παραγωγικές επιδόσεις της Τουρκίας σε πολλούς τομείς. Έτσι οι Έλληνες διαβάζουν την αρνητική πλευρά της οικονομικής εξίσωσης για την Τουρκία. Για τη θετική πλευρά της εξίσωσης δεν γράφεται τίποτα. Αυτό βέβαια δεν είναι οικονομική ανάλυση. Η επιστημονική ανάλυση προϋποθέτει την παρουσίαση όλων των μεταβλητών της τουρκικής οικονομίας. Καιρός, λοιπόν, να δούμε τι δεν λένε οι συνήθεις αναλύσεις.

Πρώτον, ξεχνάνε να πουν ότι το 2021 η τουρκική οικονομία πέτυχε ρεκόρ εξαγωγών όλων των εποχών! Το 2021, οι συνολικές εξαγωγές της Τουρκίας ανήλθαν σε 225,4 δισ. δολάρια. Μέσα στην πανδημία εξήγαγε περισσότερη αξία από το ΑΕΠ της Ελλάδας! Το ακούσατε πουθενά αυτό; Άκουσε κανείς ότι το έλλειμμα του εξωτερικού εμπορίου της Τουρκίας μειώθηκε κατά 7,8% και διαμορφώθηκε στο 45,9 δισ. δολάρια; Όχι. Ενώ χαρακτηρίζουν τις επιλογές του Ερντογάν παράλογες και ανισόρροπες, οι προφήτες της πτώχευσης ξέχασαν να πουν ότι διορθώθηκε ένα τεράστιο πρόβλημα: η αναλογία εξαγωγών προς εισαγωγές. Η Τουρκία δημιούργησε “πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών” αυξημένο κατά 83,1% σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια! Ακούσατε τίποτα γι’ αυτό;

O παραδοσιακός τομέας στην τουρκική οικονομία διευρύνθηκε σε τομείς πιο μοντέρνους. Για παράδειγμα ο δευτερογενής τομέας του ΑΕΠ υπερισχύει όλων των άλλων και συμβάλει πλέον κατά 75,8% στις εξαγωγές με την αυτοκινητοβιομηχανία να αποτελεί πλέον μια μεγάλη δύναμη διεθνώς, ενώ τα προβλήματα από τον υποτομέα του χάλυβα, που είχε στοχεύσει ο Τραμπ όσο κυβερνούσε, έχουν περιοριστεί με αποτέλεσμα να έχει αναστηθεί κυριολεκτικά και να πρωταγωνιστεί. Θα μπορούσα να γράφω σελίδες με τέτοια στατιστικά τα οποία δεν προβάλλονται στην Ελλάδα.

Το εξαγωγικό μπουμ

Θεωρώ, όμως, κρισιμότερο να εξηγήσω γιατί ο Ερντογάν δεν πρόκειται να πέσει όπως προβλέπουν οι εδώ αναλυτές. Η Τουρκία χωρίζεται διοικητικά σε 81 επαρχίες. Πριν από αυτόν μόνο τρεις είχαν συμμετοχή στις εξαγωγές που ξεπερνούσαν μόλις το ένα δισ. δολάρια. Λίγο μετά το 2010 οι επαρχίες αυτές αυξήθηκαν σε πέντε και το 2018 έγιναν οκτώ. Όταν ο Ερντογάν επέλεξε να θυσιάσει το νόμισμα υπέρ της ανάπτυξης του ΑΕΠ, ανακατένειμε την παραγωγική δράση σχεδόν σε όλη την επικράτεια. Έτσι, μέσα στην πανδημία και ειδικά το 2021, οι επαρχίες της Τουρκίας που εξάγουν στο εξωτερικό προϊόντα άνω του ενός δισ. δολαρίων έφτασαν τις 21.

Σαφώς και η Κωνσταντινούπολη πραγματοποιεί το 39% των εξαγωγών, λόγω πληθυσμού και υποδομών αλλά πλέον πολλές επαρχίες της Τουρκίας τα οικονομούν αγρίως και γελάνε με όσα διαβάζουν περί χρεοκοπίας. Από το πουθενά, έγιναν εξαγωγικοί πόλοι του πλανήτη, οι επαρχίες Κοτζαελί, Προύσας, Μανίσα, Γκάζιαντέπ, Σύρνης, Ντενιζλί, Χατάι, Μανίσα, οι οποίες μετατρέπονται σε “brand names” από το πουθενά. Το έχετε ακούσει πουθενά αυτό;

O Ερντογάν μοίρασε τον εξαγωγικό πλούτο και ευκαιρίες σε όλη σχεδόν την Τουρκία. Στόχος του για το 2022 είναι να ξεπεράσει το όριο των 250 δισ. δολαρίων όπως δήλωσε ο ίδιος και πιθανόν θα το καταφέρει. Κατάφερε να αυξήσει τον σημαντικό οικονομετρικό δείκτη που αποκαλούμε μοναδιαία αξία εξαγωγών. Ένας βαρύς δείκτης που δείχνει πόσο συνεισφέρουν οι εξαγωγές στο ΑΕΠ. Από 1,10 δολάρια το 2020, το πήγε στο 1,29 αυξάνοντάς τον κατά 17%. Ούτε γι’ αυτό ακούσατε στην Ελλάδα!

Η Τουρκία του Ερντογάν, την οποία κοροϊδεύουν οι Δυτικοί, έχει κηρύξει πόλεμο κατά της δολαριοποίησης, δηλαδή εναντίον της τάσης των Τούρκων να διατηρούν τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις τους σε ξένα νομίσματα. Προσέξτε τώρα: Το 62,71% των καταθέσεων κατοίκων εσωτερικού σε τράπεζες τηρούνται σε ξένο νόμισμα. Στις 31 Δεκεμβρίου 2021, υπήρχαν 237 δισ. δολάρια σε καταθέσεις σε συνάλλαγμα. Σας το έχει πει κανείς αυτό;

“Κάτω από το μαξιλάρι”

Επίσης, οι κάτοικοι της Τουρκίας κρατούν ένα πολύ σημαντικό μέρος των αποταμιεύσεών τους εκτός χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αυτή την συνήθειά τους, την περιέγραψα στο προηγούμενο άρθρο μου, που ιστορικά παρουσίασα τον πληθωρισμό, ο οποίος είχε φτάσει σε τετραψήφιο ποσοστό όταν ανέλαβε ο Ερντογάν! Οι Τούρκοι έχουν παλιές συνήθειες που συνεχίζονται ακόμα και σήμερα.

Διάβασα και έλεγξα μια έρευνα του πανεπιστημίου Kadir Has. Κάποια ευρήματά της είναι σημαντικά για όσους θέλουν να ξεφύγουν από τις συμβατικές αναλύσεις. Το 54,6% των Τούρκων δηλώνουν σήμερα ότι θα αγοράσουν χρυσό. Και αγοράζουν! Κάτι που το είδε πρόπερσι το Γραφείο Οικονομικών του Ερντογάν και γνωρίζει ότι κάτω “από το μαξιλάρι” των Τούρκων υπάρχουν τεράστια ποσά σε χρυσό και συνάλλαγμα, τα οποία δεν καταγράφονται πουθενά!

Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί από την εποχή που οι σουλτάνοι έκοβαν το “καϊμέ” (χάρτινο χρήμα) για να χρηματοδοτήσουν τους πολέμους τους, οι Τούρκοι πολίτες έμαθαν να διατηρούν αποταμιεύσεις εκτός συστήματος για να αντιμετωπίζουν τεράστιους πληθωρισμούς και νομισματικές καταβαραθρώσεις. Στην Τουρκία, το 78% των κατοίκων δεν είχε ποτέ ούτε έναν προνομιακό καταθετικό τραπεζικό λογαριασμό σε τουρκικές λίρες. Οι προνομιακές τους καταθέσεις ήταν κατά 78% σε ξένα νομίσματα κυρίως δολάρια!

Η κατοχή χρυσού στην Τουρκία είναι μια πολύ παλιά υπόθεση. Το ίδιο και το συνάλλαγμα. Ο Ερντογάν λοιπόν προσπαθεί να τα εισάγει τμηματικά στην επίσημη οικονομία που οδηγεί την Τουρκία να ανταγωνίζεται και την Κίνα. Και εκεί βρίσκει συμπαραστάτες, οι οποίοι δεν επέτρεψαν να συντριβεί η τουρκική λίρα πάνω από τις 20:1 δολάριο και πήγαν σε ένα βράδυ την ισοτιμία στο 10,3:1. Και από τότε είναι στις 13,5:1. Όταν ο Ερντογάν θελήσει, θα πάει και στα 25:1, γιατί επιδιώκει σταδιακά να δημιουργήσει μια μικρή Κίνα στα σύνορα της ΕΕ, που δεν θα φοβάται τα προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας! Και πολλοί Τούρκοι τον πιστεύουν!

Έχω υποστηρίξει ότι η Τουρκία θα πτωχεύσει μόνο σε μία περίπτωση. Αν δεν καταφέρει να διαθέσει και να εξάγει το σύνολο της παραγωγής της! Ακόμη κι αν κάποτε η ισοτιμία της λίρας πάει 50:1, η Τουρκία θα πορεύεται. Ακόμα κι αν ο Ερντογάν χάσει τις εκλογές, οι διάδοχοί του όποιοι κι αν είναι, θα συνεχίσουν στον ίδιο δρόμο, γιατί αυτοί ξέρουν! Καιρός λοιπόν να μάθουν και οι Δυτικοί αναλυτές ότι αν κάποιος θέλει να καταστρέψει τον Ερντογάν και την Τουρκία, δεν θα το καταφέρει μέσω της λίρας, αλλά εμποδίζοντας με διάφορους τρόπους τις εξαγωγές της!

Πηγή: slpress.gr

Μοιραστείτε το:
Tagged